Philip Brinckman: De markt is het onderwijs binnengedrongen

Of luister naar de Podcast

Wie is Philip Brinckman?

In de meer dan honderd gesprekken die wij tot nog toe voerden, passeerde het onderwijs niet zelden de revue. Vaak als magische oplossing: De plek waar een extra vak, een extra lesuur, een ander soort leerkracht, gebouw of methode het verschil zou maken. En zo de kiem zou worden van een ander soort wereld.

Hoe realistisch is die goed bedoelde droom?

Philip Brinckman beantwoordt de vraag. Welbespraakt, gedreven en genuanceerd. Maar stellig. Met als mentale munitie zijn decennialange ervaring op wat de beste school van ons land genoemd wordt en de stapels literatuur die hij ‘s avonds, verblijvend in het appartement van ‘zijn’ internaat, verslonden heeft.

Een dijk van een gesprek. Voor jullie.

Shownotes

Philip doet zijn visie op onderwijs uit de doeken en raakt gedurende het gesprek heel veel domeinen aan. Hij haalt Nietzsche, Rousseau en Darth Vader erbij. Hij probeert antwoorden te formuleren op vragen als: Wat maakt een goede leerkracht? Hoe leren kinderen? En zelfs: Wat is de zin van het leven? We kunnen niet beloven dat de antwoorden definitief zijn, maar wat we wel kunnen beloven is dat je na 7 hoofdstukken een schone mens zal leren kennen hebben.
 
Algemeen
  • Het stukje is jammer genoeg gesneuveld, maar Philip vertelt dat zijn favoriete filosoof niet Nietzsche is maar wel Spinoza. Hij heeft het over het gevoel dat zich tussen emotie en ratio bevindt. Blijdschap is een emotie, empathie is een gevoel. Het is een gerecht dat je klaarmaakt met emotionele en rationele ingrediënten. Het is interessant om dit in gedachten te houden als je naar Philip luistert. Hij raadt ons allemaal het boek Het raadsel Spinoza aan van Irvin Yalom. En wie dieper wil graven kan hij Spinoza , de doornen en de roos van Herman De Dijn aanraden.
  • We voerden eerder gesprekken over onderwijs met Maaike Eggermont, Sofie Foets en Piet Grymonprez. Het valt op dat we dit veelkoppig monster nog lang niet getemd hebben en dat er nog veel blinde vlekken op te vullen vallen. Help ons!
  • Philip is directeur van het Sint-Jozef college in Turnhout.
  • In oktober 2020 ging de Commissie Beter Onderwijs van start met Philip als voorzitter. Een commissie die niet naar de voorzitter is genoemd, maar naar het doel, dat lijkt ons al een mooi begin. De groep bestaat uit 7 onderwijsexperts en 7 leerkrachten. Zij zijn het die heroïsch werk zullen leveren dat vervolgens via ondoordachte tweets en column-oorlogen tot bij ons zal komen. Stay tuned!
  • Deze shownotes zijn een uitbreiding van, maar ook een onderzoek naar het onderwijsniveau van onze kijkers. Wie het eerst de dt-fout in deze shownotes vindt, krijgt een eervolle vermelding na dit dubbel punt: Joke Vermeiren. Proficiat Joke!
  • We profiteren van de vele Star Wars verwijzingen om iedereen die nog geen fan is Rogue One aan te raden. Die staat los van de rest.
  • Is onderwijs jouw onderwerp en wil je graag meer? Dan kunnen we je heel warm de podcast van Rinke Vanhoeck aanraden: Buiten de krijtlijnen
 
Hoofdstuk 1: Plus est en vous
Philip verzet zich tegen de beleveniseconomie die zegt dat alles leuk moet zijn en daarbij vergeet dat er meer in ons zit. Onderwijs moet dat in ons naar boven halen, zoals een game dat altijd net iets moeilijk wordt, waardoor je steeds je grenzen verlegt.
 
 
Hoofdstuk 2: Kameel, Leeuw & Kind
Philip vat Nietzsche samen: Kinderen moeten leren als kamelen in een spoor lopen, vervolgens moeten ze leeuwen worden en zich verzetten tegen de regels, weg van het spoor hun eigen weg kiezen. Enkel dan kunnen ze Kind (met hoofdletter) worden en dankbaar en vol verwondering in het leven staan. Volgens Philip willen we vandaag de kameelfase te vaak overslaan.
 
  • De theorie van de dierenruin van Nietzsche is te vinden in Aldus sprak Zarathoustra
  • Rond de 20 jaar switcht de leeuw van ‘ik wil vrij zijn van’ naar ‘ik wil vrij zijn voor’. Het klassieke verschil tussen negatieve en positieve vrijheid waarover Isaiah Berlin schreef in Twee opvattingen over vrijheid.
  • Het stukje over het Kind en de verwondering deed ons denken aan ons gesprek met Hetty Helsmoortel, waarin ze de houding van de wetenschapper beschrijft.
  • Philip zit tijdens dit gesprek midden in het boek van Michael Sandel: De tirannie van de verdienste. Hij komt er meerdere keren op terug. Het belangrijkste punt van dat boek is dat zowel links als rechts de meritocratie hebben omarmd en dat ze daarbij iets belangrijk uit het oog zijn verloren.
  • Kinderen zijn narcisten: Mij en mijn zijn de eerste woorden die we leren.
 
Hoofdstuk 3: De retoriek van het opklimmen
De markt is het onderwijs binnen gedrongen en zorgt ervoor dat er waarde (lees: economische waarde) wordt gegeven aan richtingen. Het onderwijs is het slachtoffer van de problemen van de maatschappij maar wordt wel verondersteld al die maatschappelijke problemen op te lossen. 
 
  • Philip gaat verder in op het boek van Michael Sandel. Zijn Harvard lectures zijn ook heerlijk om naar te kijken. Een rabbithole zonder schuldgevoel achteraf.
 
Hoofdstuk 4: De taak van het onderwijs
Philip gelooft in het onderwijsmodel van Gert Biesta met de 3 pijlers: kwalificatie, cultuur en persoonlijke ontwikkeling. Die 3 pijlers moeten elkaar in evenwicht houden en nu is dat niet zo.
 
  • Bestel maar al de boeken van Gert Biesta. En kom daarna maar eens naar het bord.
  • Volgens Philip is Jean-Jacques Rousseau opnieuw te machtig geworden. In Emile beschrijft hij het kind als onbeschreven blad, als puur en goed, nog niet bezoedeld door de kwaadaardige maatschappij.
  • We bevinden ons hier precies op de breuklijn Hobbes-Rousseau waar Rutger Bregman over schrijft. Rutger kiest in zijn laatste boek duidelijk partij voor Rousseau. Philip verzet zich tegen de té grote invloed van Rousseau in het onderwijs, maar wil graag benadrukken dat zijn lievelingsfilosoof Spinoza is.
 
Hoofdstuk 5: Mensen een plaats geven
Philip zoomt nog meer uit naar de alleroudste functie van het onderwijs: mensen een plaats geven in het culturele verhaal dat verteld wordt. Religie deed dat, maar met de secularisering is er ook iets wezenlijk verdwenen.
 
  • Curling-ouders is blijkbaar een ding.
  • Iedereen die zich curling-ouder voelt en dat een beetje vermoeiend vindt moet Het huis met de gele deur (voor)lezen.
  • Je moet kinderen leren dat je in een gemeenschap zit, je moet ze een gemeenschappelijk verhaal geven. Daar duikt die Vlaamse Canon weer op. Philip maakt het universeler dan dat maar weet ook niet wat dat verhaal vandaag dan wel moet zijn. Yuval Noah Harari schreef in Sapiens over hoe onze wereld draait op fictie.
  • De bedoeling van het onderwijs is toch dat al die kinderen gelukkige mensen worden? Uiteindelijk is geluk het allerbelangrijkste. Dat klinkt misschien wollig van Philip, maar hij wordt erin gesteund door Raymond en Bhutan.
  • De meest interessante inzichten over de secularisering kregen wij van Khalid Benhaddou.
 
Hoofdstuk 6: 7×8=54
Philip verzet zich hevig tegen het zelfactiverend leren waarbij de leraar een facilitator/coach is die zichzelf moet wegcijferen en alles uit het kind zelf moet laten komen. Daar tegenover staat de leraar die weet wat hij de kinderen wil leren en ze zo efficiënt mogelijk daar waar hij ze wil krijgen brengt.
 
  • Hij contrasteert zelfactiverend leren met directe instructie en bedoeld daarmee niet het ouderwetse en saaie frontaal lesgeven, maar eerder een nieuwe variant daarvan gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek over hoe we leren. Klasse schreef er een interessant artikel over.
  • Hij vergelijkt het met een gezelschapspel spelen. Hoe begin jij liefst aan De kolonisten van Catan? Zo of zo?
  • Philip haalt enkele van zijn inzichten uit Leren zichtbaar maken van John Hattie.
  • Je moet van buiten leren. Je moet bepaalde dingen automatiseren om je werkgeheugen niet te overbelasten. Gelukkig hoeft dat niet saai te zijn. Bijvoorbeeld hier kan je al spelend de hele wereldkaart van buiten leren. Ook het Leitner systeem is plezant en je kan er alles mee onthouden.
 
Hoofdstuk 7: Het afstootplankje
Philip heeft het over wat een leraar goed maakt. Een goede leraar is als een afstootplankje bij het verspringen, iemand waartegen je je kan afzetten om verder te springen. Dat is een moeilijk meetbaar iets, het gaat voornamelijk over passie en talent.
 

Vind jij het belangrijk dat iedereen naar onze gesprekken kan kijken? 

In tijden van cynisme is ruimte voor twijfel en nuance van levensbelang. Zwijgen is geen optie probeert die ruimte te vrijwaren. En dat kunnen we enkel omwille van ons Mecenaat.

Ons Mecenaat is een club van nieuwsgierige mensen die met hun financiële bijdrage onze werking mogelijk maken. Het zijn ambassadeurs die onze content en visie mee uitdragen. Het zijn de liefste mensen op de wereld.

Leer meer over ons mecenaat >

of over Zwijgen is geen optie.

Met Zwijgen is geen optie proberen we ons samen in te beelden wat er beter kan. We zoeken waar het schuurt, ontdekken de kloof tussen wat er vandaag is en wat er kan zijn en proberen dan samen die kloof te overbruggen. - Anthony

Verwante afleveringen:

Geef een antwoord