Dilara Bilgiç: Je moet het leven

Luister naar de Podcast

Wie is Dilara Bilgiç?

Een panopticum is een soort gevangenis waarbij de bewaker vanuit een toren steeds alle gevangenen kan zien, maar de gevangenen niet weten of de bewaker hen effectief aan het bekijken is.

Het is een vorm van terreur, die een permanent gevoel van onrust opwekt bij de gevangenen. Niet te weten wanneer ze wel of niet geobserveerd worden. Dat gevoel, die onrust, voelen u en ik ook wanneer we in ‘wij’ en ‘zij’ denken, zo leer ik van Dilara.

Al ons gedrag, en zelfs onze gedachten, bekijken we dan door ‘hun’ ogen. Op zoek naar ‘onze’ mogelijke fouten. Steeds klaar voor hun aanval, verkrampt, altijd een verdediging klaar.

Het is een schoner leven wanneer de labels die we gebruiken om mensen in te delen, poreus mogen zijn. Wanneer een klimaatontkenner ook dochter, wetenschapper en penningmeester mag zijn. Een vrijer leven. Dat leerde ik van Dilara.

Voetnoten

Algemeen

  • Dilara is op het moment van dit gesprek 19 jaar en heeft al twee boeken geschreven: De Black Box Democratie en De gelabelde.
  • Anthony vermeldt in de outro de nataliteit van Hannah Arendt en vat het samen als “onze enige hoop als mensheid is dat er altijd nieuwe mensen bij komen.”
  • Misschien is het toch eens tijd om Utopia van Thomas More te lezen. Had die niet de Gouden Uil gewonnen in 1516?

Hoofdstuk 1: Emotie en behoefte

Over het wegdrukken van emotie en onze collectieve incapaciteit om te vatten wat er onder onze emoties zit. Over een andere manier van praten die dat probleem zou kunnen fixen.

  • De methode die Dilara volgt haalde ze bij Marshall B. Rosenburg, de grondlegger van de Geweldloze communicatie. De beste introductie is zijn boek met de toepasselijke titel Geweldloze communicatie
  • “Woede is het verklikkerlichtje op het dashboard dat aangeeft dat er onder de motorkap iets grondig mis is.” Ook David Van Reybrouck heeft zich in de Geweldloze communicatie verdiept.
  • Volgens Bart Weetjens wordt het een stuk makkelijker om de grote wereldproblemen aan te pakken als we eerst het grootste probleem van het mentaal welzijn fixen.

Hoofdstuk 2: De brug

Over moeite in mensen steken terwijl zij dat niet voor jou doen. Over ergens bijhoren of je difuse identiteit omarmen. Over begrip voor zelfs die mensen die 5 straten van de brug wonen.

  • We zitten hier na vijf jaar Zwijgen is geen optie met een uitgesponnen brugmetafoor. Fatih De Vos noemde zichzelf een menselijke brug tussen culturen. Ish Ait Hamou was dan weer vele jaren een bruggenbouwer en stelde vast dat zijn bruggen weer afgebroken werden of dat niemand ze gebruikte. Fatih is de brug, Ish heeft ze gebouwd en Dilara staat erop.
  • “I Have no tribe.” Wij moeten denken aan het bastaardperspectief van Rashif El Kaoui.
  • Religie als inspiratiebron om je open te stellen voor andersdenkenden. Het lijkt soms niet overeen te stemmen met ons beeld van religie. Khalid Benhaddou deed ons inzien hoe een religieus leven perfect te verenigen is met de wetenschap en de verlichting.
  • Identiteit ontstaat pas in de interactie met het andere. Wij zijn pas Vlamingen als we In New York rondlopen, zei Stefan Hertmans.

Hoofdstuk 3: Impliciet racisme

Over taal en labels en over ons feilbare denken. Dilara vertelt over enkele onderzoeken die aantonen dat er veel impliciet racisme is, maar ze verbindt daar optimistische conclusies aan, want als het impliciet is, dan is het gewoon kwestie van ander gedrag aan te leren.

  • “Taal is constitutief”, één van de dingen waar Heidegger en Stefan Hertmans het over eens zijn.
  • Het woord ‘zijn’ is een gevangenis. Als je iets bent dan impliceert dat een soort onveranderlijkheid, een hokje waar je niet uit kan ontsnappen. Het is zoals zo vaak allemaal de schuld van Plato en zijn essentialisme.
  • Wij mensen zijn nogal fan van hokjes maken en dan die hokjes in een bepaalde volgorde te zetten. We hadden het over die onzichtbare hiërarchieën met Nadia Fadil.
  • Het onderzoek naar de vooroordelen bij solliciatiegesprekken. Het wordt niet letterlijk gezegd, maar de oplossing is nogal ondubbelzinnig: praktijktesten.
  • In Ons feilbare denken heeft Daniel Kahneman het uitgebreid over systeem 1 en systeem 2.
  • Je kijkt meer met je hersenen dan met je ogen. Ziehier een betrouwbare bron.
  • Het onderzoek naar de Shooter Bias komt uit Amerika, maar van Yassine Boubout leerden we dat er voldoende bewijsmateriaal is voor een gelijkaardige bias bij de Europese politieagenten.
  • Daniel Wigboldus had het in de Universiteit van Nederland over: waarom is het gevaarlijk om te denken dat je geen vooroordelen hebt?
  • Als ik datzelfde leven had gehad, dan had ik misschien ook zo gedacht. Het doet ons denken aan ons gesprek met Arnoud Raskin, die er zelfs in slaagde empathie op te wekken voor de moordenaar van een van de kinderen waar hij mee werkte.

Hoofdstuk 4: Slachtoffer impliceert dader

Over Dilara’s onverbeterlijk optimisme en haar weigering om in de slachtofferrol te kruipen. Over je moreel gedragen los van het nut ervan. Over in gesprek gaan met ‘de andere kant’ en het belang van proberen begrijpen. Over de steeds grimmiger wordende politiek in het Westen en de parallellen met het Turkije waaruit haar vader is gevlucht.

  • Dilara ging in gesprek met PVV’er Jikkenien voor haar YouTubekanaal: De Verbinding.
  • Wie heeft jou pijn gedaan? De houding van Jeroen naar alle intolerantie. En de houding waarover Fleur zegt: ze groots ben ik niet.
  • Je nek tonen Rashif El Kaoui
  • De giga-empathie die Dilara tentoonspreid herkennen we van ons eerste gesprek met Dalilla Hermans. In ons reüniegesprek met Dalilla bleek dat onhoudbaar. We weten niet of Dilara tegen een gelijkaardige muur zal lopen, maar ze denkt alleszins nu al na over haar eigen behoeftes en dat lijkt ons gezond.
  • Lees meer over de postmoderne coup in 1997 in Turkije.
  • Met Naima Charkaoui hadden we het uitgebreid over het hoofddoekendebat.

Hoofdstuk 5: Preken voor eigen kerk

Even een uitstap langs het andere pad, namelijk het pad van de focus op gelijkgestemden en hoe dat ook tot verbetering zou kunnen leiden. Een analyse van de situatie tijdens Corona en de verschillende kampen die ontstaan zijn. En een mogelijk idee om uit die polarisering te geraken.

  • We maakten een aflevering van Moeilijke vragen waarin we het preken voor eigen kerk contrasteerden met het bouwen van bruggen. Die aflevering sluit perfect aan bij dit hoofdstuk. Dit hoofdstuk zou misschien wel een nieuwe conclusie van die aflevering kunnen betekenen. En het voortschrijdend inzicht schrijdt maar voort.
  • Stefan Hertmans had het bij ons over de vraag of je nog soeverein kan spreken. Kan je nog iets zeggen dat het debat overschouwt en dat los staat van de kampen? Of word je in het spreken al meteen in een kamp ingedeeld? Nu we eens wat dieper ingaan op de Corona-polarisering voelen we heel goed wat Stefan beschrijft. Maar tegelijk vinden we de poging tot soeverein spreken belangrijk. En we denken dat de strategische zelfcensuur van wetenschap en politiek op lange termijn gevaarlijker is.
  • Over de wetenschappelijke methode, de rol van de twijfel en het belang van voortschrijdend inzicht hadden we het met Angelique Van Ombergen en Marjan Doom. In het GUM, het museum van de twijfel, toont Marjan het belang van de concrete praktijk van een wetenschapper, het persoonlijke verhaal, de inspiratie en de creativiteit, de worsteling, de fouten, … Het sterretje.

Hoofdstuk 6: Panopticon

Over de onmogelijkheid om ervaringen te vergelijken. Dilara demonstreert haar oprechte empathie voor jongeren én ouderen in het lockdowndebat. Over plaats maken voor je eigen behoeftes en emoties en wat dat met je doet. Over het ressentiment dat je zou kunnen voelen voor iemand die een duidelijk moreel kompas heeft en over de bevrijding die Dilara voelde toen ze het wij-zij denken losliet.

  • Wat denken jullie van een sticker waarop staat: “Niet: vroeger was het beter. Maar: vroeger was jij gelukkiger.”
  • Anthony verwijst naar onze obscure koloniale geschiedenis. Je hebt er misschien al van gehoord en anders kunnen we je het boek van David Van Reybrouck te stelligste aanraden.
  • Het gesprek aangaan. Het klinkt zo wollig en kumbaya. Maar het blijkt zo vaak een impactvolle manier om grote maatschappelijke problemen aan te pakken, zij het tussen jongeren en politie in het verhaal van Yassine Boubout, zij het tussen vluchtelingen en omwonend in het verhaal van Christophe Busch of tussen gelote burgers in de burgerpanels van de G1000 van David Van Reybrouck.
  • “De zelfzorg breekt open in de zorg voor de ander.” Bert Roebben leerde ons dat die twee samen kunnen gaan. #selfcaremakesyoucare
  • Het Panopticon blijkt niet enkel een handige metafoor maar ook een echt principe uit de architectuur te zijn op basis waarvan verschillende gevangenissen in Nederland werden gebouwd. Het idee komt van Jeremy Bentham (toch niet toevallig de grondlegger van het nutsdenken) en werd verder uitgewerkt door Michel Foucault.
  • Dilara vroeg zich voortdurend af: “Ben ik hier vooroordelen over Turken aan het bevestigen?” Dat is ook wat Naima Charkaoui deed vroeger. Ze voelde zich schuldig als ze te laat kwam omdat ze dan vooroordelen over mensen met een migratieachtergrond aan het bevestigen was.

Vind jij het belangrijk dat iedereen naar onze gesprekken kan kijken?

We mogen wel zeggen dat onze gesprekken iets met de mensen doen. Ze zijn voedsel voor de ziel. Ze doen je brein knetteren en je handen jeuken. Na zo’n gesprek, voelt het soms alsof je niet alleen bent, met je zorgen, met je dromen. Zoiets is kostbaar. En dat zet je niet achter een paywall. Daarom zijn al onze gesprekken gratis beschikbaar voor iedereen. Ze maken daarentegen is helemaal niet gratis en daarom zijn er allerlei manieren om ons te steunen, om de gesprekken en wat ze teweegbrengen openbaar te houden.

Dat wil ik ook steunen

Verwante afleveringen:

Geef een antwoord